[میراث فرهنگی]
در سال‌هاي اخير افزايش تردد خودروها از روي پل‌هاي تاريخي، حيات آثار ملي اين شهر را در معرض تهديد قرار داده است.
شهر آمل از معدود شهرهاي استان مازندران است كه شهرنشيني در آن در دو سوي يك رودخانه جريان دارد.
رودخانه هراز با تقسيم شهر آمل به دو بخش شرقي و غربي چشم‌اندازي زيبا به اين شهر بخشيده است. با داير شدن شهرنشيني در دو سوي اين رودخانه و جريان زندگي از غرب به شرق و بالعكس پل‌هايي بر روي رودخانه هراز احداث شد.
پل 12 چشمه در سال 1081 هجري قمري به دستور شاه عباس صفوي به عنوان راه ارتباطي بر روي رودخانه هراز ايجاد شده است.
اكنون بيش از 700 سال از تاريخ ساخت اين پل مي‌گذرد و همچنان تردد بر روي اين پل ادامه دارد.
اين پل در سال 1335 به عنوان يك اثر ملي ثبت شده و امروز بيش از 55 سال از ملي شدن اين اثر تاريخي در قلب شهر آمل مي‌گذرد.
پلي ديگري كه به موازات و در فاصله نزديكتري نسبت به پل دوازده چشمه آمل قرار دارد پل معلق است.
اين پل امروز بيش از 70 سال قدمت دارد و يكي از بناهاي باشكوه و ارزشمند توريستي شهر آمل به شمار ميرود. زيبايي اين دو پل در كنار قدمت و تاريخ اين پل‌ها در نگاه اول هر بيننده‌اي را به وجد مي‌آورد.
اين پل نيز تاريخ سوم اسفند 1353 به عنوان اثر ملي به ثبت رسيده است.
همچنين اين پل را به اين دليل معلق مي‌خوانند كه اگر پايه‌هاي زيرين آن بر اثر سيل تخريب شود كمان‌هاي بالايي آن را نگه مي‌دارند.
پل معلق در ميانه شهر آمل بر روي رودخانه هراز داراي 180متر طول و 80 متر عرض و شش متر از كف رودخانه ارتفاع دارد.
شهر آمل با تقسيم شدن به دو بخش شرقي و غربي نياز به پل‌هايي براي ايجاد ارتباط پيدا كرده و اين ارتباط از روي پل‌هاي ساخته شده بر روي رودخانه هراز ميسر مي‌شود.
افزايش جمعيت شهرنشين، قرار داشتن در ورودي استان مازندران از سمت تهران و قرار گرفتن حدود 90درصد از ادارات و دستگاه‌هاي دولتي و مراكز تجاري و خدماتي در سمت غربي رودخانه هراز تردد از روي اين پل‌ها را افزايش داده است.
با ساخت سه پل ديگر در سال‌هاي اخير بر روي رودخانه هراز اگرچه جاي اميدواري بود كه بتوان از حجم بار ترافيكي بر روي نخستين پل‌هاي شهر آمل كاست، اما هنوز بار عمده جابه‌جايي مردم آمل بر دوش اين پل‌ها سنگيني ميكند.
* پايان عمر مفيد پل‌هاي تاريخي آمل
در سال‌هاي اخير خبري در رسانه‌ها پيچيد كه سازندگان پل معلق از اتمام عمر مفيد اين پل خبر داده و ديگر تضميني براي حفظ جان كساني كه از روي اين پل عبور مي‌كنند نمي‌دهند.
با فراگير شدن اين خبر شهردار وقت قول مساعدي براي مرمت و بازسازي پل معلق داد هرچند كه پل 700 سال دوازده چشمه با توجه به سازه‌هاي به كار رفته در آن ديگر جايي براي بازسازي و تعمير ندارد.
شوراي ترافيك شهرستان آمل در جلسات متعدد نيز به مسدود كردن عبور و مرور وسائل نقليه از روي اين پل مصوباتي را صادر كرده است.
هم‌اكنون تنها خودروهاي سبك عمومي شامل تاكسي و ون و بر روي پل معلق نيز انواع خودرو رفت‌ و آمد مي‌كنند.
رئيس اداره ميراث فرهنگي، صنايع‌ دستي و گردشگري شهرستان آمل در گفت‌وگو با فارس با اشاره به اينكه تاكنون هيچ‌گونه مرمتي بر روي پل معلق صورت نگرفته، مي‌گويد: به دليل سالم بودن ساختار اين پل تا به حال مرمتي بر روي اين پل انجام نشده است.
مهدي بهمني با بيان اينكه پل 12 چشمه نيز 400 سال پيش توسط ناصرالدين شاه به دستور ميرزا شفيع مازندراني مرمت شده ، اظهار ميدارد: پس از ثبت ملي اين اثر در سال 1335 ملات اين پل كه از جنس آجر و ساروج است يك بار ديگر مرمت شده است.
** خطر تردد بر روي آثار ملي
وي با اشاره به سابقه تاريخي اين دو پل مي‌گويد: در مجموع اين دو پل از آثار تاريخي شهر آمل محسوب مي‌شوند و داراي حريم 200 متري هستند يعني اينكه در فاصله 200 متر از اين پل‌ها هرگونه ساخت‌وساز بايد با اجازه ميراث فرهنگي صورت گيرد.
بهمني مي‌افزايد: شهرداري آمل پس از احداث پل‌هاي چهارم و پنجم بر روي رودخانه هراز و بازگشايي خيابان 30 متري مقرر كرده بود عملاً بار ترافيكي شهر را از سوي اين پل‌ها منحرف شود.
به گفته بهمني قرار است پس از انحراف ترافيك از روي اين پل‌ها تنها عابر پياده و دوچرخه از روي آنها تردد كند.
رئيس اداره ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري آمل دليل عمده ترافيك و حجم خودروها بر روي اين دو پل را وجود بافت قديم و بازار ميداند و مي‌گويد: با وجود اين مراكز و خواست مردم عملاً نميتوان مسير مورد نياز مردم را مسدود كرد.
وي معتقد است با بازگشايي پل‌هاي چهارم و پنجم و مسيرهاي درنظر گرفته شده ميتوان اين بار ترافيكي را به مسيرهاي ديگر منحرف كرد.
بهمني با اعلام اينكه عبور خودروها 100درصد به اين پل‌ها صدمه ميزند، تصريح مي‌كند: به دليل خطر احتمالي تخريب و طولاني شدن مدت ساخت اين پل‌ها و كاهش استقامت پل‌ها بهتر است از روي اين پل‌ها تردد نشود.
اين مسئول با بيان اينكه جلساتي در يك سال گذشته براي توقف تردد از روي اين پل صورت صورت گرفته است، يادآور ‌‌مي‌شود: اين پل‌ها بايد تنها به عنوان نماد زيبايي و تاريخي شهر مورد استفاده قرار گيرند.
* بازسازي پل معلق در حال انجام است
شهردار آمل نيز در گفت‌وگو با خبرنگار فارس با اشاره به اينكه شهرداري آمل در سال‌هاي قبل متعهد شده بود نسبت به بازسازي اين پل‌ها اقدام كند اظهار مي‌كند: براي مقاوم‌سازي پل‌هاي معلق و 12 چشمه قرارداد 100 ميليون توماني با دانشگاه علم و صنعت تهران منعقد شده است.
احمد اميرسليماني ادامه ميدهد: همچنين قرارداد ديگري كه با قرارداد قبلي به ارزش 130ميليون تومان مي‌شود با دانشگاه تربيت‌ مدرس منعقد شده است.
شهردار آمل مي‌افزايد: اين قراردادها در بحث پايداري و مقاومت سازه‌اي اين پل صورت گرفته است.
اميرسليماني با اشاره به اينكه به دليل اينكه نقشه معماري اين پل‌ از ابتدا موجود نبود با همين قراردادها نقشه معماري پل معلق در وضع موجود در حال انجام است، اظهار ميدارد: براساس اين قراردادها نمونه‌گيري از بدنه پل و مقاومت آن مشخص شده است.
وي با بيان اينكه آزمايشات ژئوفيزيك و ژئوالكتريك از اين پل انجام شده، مي‌گويد: با دستگاه‌هاي مجهز به اسكنر از بدنه پل اسكن گرفته شده و آرايش موجود پل استخراج شده است.
شهردار آمل با اعلام اينكه با اطلاعات موجود، پروژه بارگذاري شده و مقاومت و دوام پل بررسي مي‌شود، مي‌افزايد: با اين امكانات ميتوان سنجيد آيا اين پل ظرفيت باربري دارد يا خير.
* ترافيك همچنان مهمان دو اثر ملي است
وي به نتايج اين آزمايش‌ها نيز اشاره ميكند كه نشان مي‌دهند كه مقاومت پل معلق قابل قبول است و با ترميم و مرمت آن ميتوان قابليت بهره‌برداري از آن را ادامه داد.
اميرسليماني با تاكيد بر اينكه تا زماني كه اين قدرت باربري در پل وجود داشته باشد از آن استفاده مي‌كنيم، ميگويد: اگر روزي اين پل‌ها تهديدي براي شهروندان باشد تردد از آنها را متوقف به عنوان نماد شهري از آنها استفاده مي‌كنيم.
* سال 90 پايان تردد روي دو اثر تاريخي
اين مسئول با بيان اينكه مصوبه شوراي ترافيك براي ممنوعيت تردد بر روي پل‌هاي 12 چشمه و معلق زماني اجرايي مي‌شود كه مسير ديگري را براي عبور خودروها مشخص كنيم، مي‌گويد: تا زماني كه مسير جايگزين براي اين خودروها تعريف نشود اين امر محقق نخواهد شد.
وي با تاكيد بر اينكه پس از ساخت پل پنجم و آزادسازي مسير 30متري بافت فرسوده اين امر مسير ميشود، مي‌افزايد: با اجراي بافت 30 متري تا پايان سال 90 تردد از روي اين دو پل را مسدود مي‌كنيم.
به نظر ميرسد اكنون كه چاره‌اي براي رفع تردد از روي دو اثر ملي وجود ندارد ميتوان با جابه‌جايي ايستگاه‌هاي وسائط نقليه عمومي در دو سوي پل و جابه‌جايي تردد خودروهاي شخصي به مسير ديگر پل‌هاي شهر آمل از افزايش صدمات بيشتر به اين يادمان‌هاي تاريخي شهر جلوگيري كرد.
تسريع در روند اجراي پروژه‌هايي كه براي جابه‌جايي مسير ترافيك صورت مي‌گيرد نيز ميتواند ميزان صدمات وارده به اين دو اثر ملي را كاهش دهد.
=======================================
گزارش از الناز پاكنيا